Hittegolven vormen een groeiend probleem voor hommels
Zwoele zomerdagen zijn voor veel mensen genieten, maar voor hommels kunnen langdurige hitte en droogte een serieuze bedreiging vormen. Nieuw wetenschappelijk onderzoek laat zien dat hittegolven niet alleen de hommels zelf onder druk zetten, maar ook hun voedselvoorziening aantasten. Dat is een zorgelijke combinatie, zeker nu extreem warme periodes steeds vaker voorkomen.
Hitte maakt voedsel zoeken moeilijker
Hommels zijn van oorsprong aangepast aan een gematigd en relatief koel klimaat. Hun dichte behaarde lichaam helpt hen om warmte vast te houden tijdens frisse voorjaarsdagen. Bij hoge temperaturen wordt diezelfde vacht echter een nadeel.
Onderzoekers ontdekten dat hommels tijdens hittegolven veel minder vaak uitvliegen om nectar en stuifmeel te verzamelen. Bovendien duren hun voedselvluchten korter en bezoeken ze minder bloemen. Een deel van de beschikbare tijd besteden ze aan afkoelen in plaats van aan foerageren. Hierdoor komt er minder voedsel het nest binnen en groeien kolonies langzamer. Ook worden uiteindelijk minder jonge koninginnen geproduceerd, die juist de volgende generatie hommelvolken moeten stichten.
Ook bloemen hebben last van hitte
De problemen stoppen niet bij de hommels zelf. Hitte en droogte zorgen ervoor dat veel bloemen aanzienlijk minder nectar produceren. In experimenten bleek dat bloemen die tijdens een hittegolf groeiden gemiddeld ongeveer 70 procent minder nectar bevatten.
Voor hommels betekent dit dat ze langer moeten zoeken naar voedsel, terwijl ze juist door de warmte minder lang kunnen vliegen. De combinatie van een hogere energiebehoefte en een lager voedselaanbod zorgt voor een dubbele belasting van de kolonie.
Een oververhit nest
Niet alleen buiten het nest lopen de temperaturen op. Ook binnen het hommelnest kan de warmte problematisch worden. Werksters proberen het nest actief te koelen door met hun vleugels luchtstromen te creëren. Dat kost veel energie en gaat ten koste van het verzamelen van voedsel.
Uit een overzicht van 180 jaar wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de optimale nesttemperatuur voor de ontwikkeling van larven tussen ongeveer 28 en 32 °C ligt. Wanneer de temperatuur langdurig boven de 35 tot 36 °C uitkomt, neemt de kans sterk toe dat larven afsterven.
Klimaatverandering versterkt bestaande problemen
Hommels hebben het al moeilijk door het verlies van bloemrijke leefgebieden en de blootstelling aan bestrijdingsmiddelen. Klimaatverandering komt daar nu als extra drukfactor bovenop.
Steeds vaker vallen hittegolven samen met droge periodes waarin weinig bloemen bloeien of nauwelijks nectar produceren. Daardoor krijgen hommels precies op het moment dat ze veel energie nodig hebben juist minder voedsel beschikbaar.
Wat kunt u doen?
Gelukkig kan iedere tuinbezitter helpen.
- Geef bloeiende planten tijdens droge perioden regelmatig water, zodat zij nectar blijven produceren.
- Kies voor een gevarieerde tuin met bloeiende planten van het vroege voorjaar tot diep in de herfst.
- Zorg voor schaduwrijke plekken met struiken, heggen of bomen waar hommels kunnen afkoelen.
- Gebruik geen bestrijdingsmiddelen, want hitte en gif versterken elkaars negatieve effecten op bestuivers.
Met relatief eenvoudige maatregelen kunnen tuinen tijdens warme zomers uitgroeien tot belangrijke toevluchtsoorden voor hommels en andere bestuivers.
Verder lezen
Dit artikel is gebaseerd op recent wetenschappelijk onderzoek naar de invloed van hittegolven op hommels en hun voedselplanten, waaronder:
- Hemberger, Rosenberger & Williams (2023). Experimental heatwaves disrupt bumblebee foraging through direct heat effects and reduced nectar production. Functional Ecology.
- Tóth e.a. (2026). Heat waves impair foraging initiation and directional movement toward a floral scent in the buff-tailed bumblebee. Scientific Reports.
- Kevan e.a. (2024). Overzichtsstudie over oververhitting van hommelnesten, gepubliceerd in Frontiers in Bee Science.
